Rotary Klub Pančevo

contactRazvoj rotarijanstva počinje osnivanjem kluba sa svega četiri člana, još davne 1905. godine; klub je 23. februara osnovao advokat Pol P. Haris u Čikagu (Sjedinjene Americke Države). Širenje van granica SAD je započeto 1910. godine osnivanjem kluba u Vinipegu (Kanada), a u Evropi je prvi klub ozvaničen u Londonu 1912. godine.

Početak rotarijanstva na prostorima Banata, Vojvodine i Srbije povezan je sa periodom od pre Drugog svetskog rata, tačnije sa 1927. godinom i tadašnjom drzavom, Kraljevinom Jugoslavijom i njenom prestonicom Beogradom. Vojislav Kujundzić, beogradski lekar, njegove poslovne i prijateljske veze sa Pragom bile su od presudnog znacaja za pojavu rotarijanstva na našim prostorima.

Avgusta meseca 1927. godine, M. Svoboda, član Rotary kluba Plzen, u Beogradu pred brojnom i odabranom publikom govori o idejama rotarijastva i Rotary pokretu. Usledila ja oktobra meseca iste godine i poseta dr. Kujundzića Pragu, u vreme nacionalne Rotary konferencije i ideja je rođena. Sa nekoliko prijatelja, početkom 1928, dr. Kujundzić otpočinje redovno okupljanje koje će prerasti u prvi pravi Rotary klub. Tačno 13. septembra 1928. godine, u hotelu "Srpski kralj", formiran je Organizacioni odbor sa dr. Kujundžićem na čelu i taj datum se uzima kao dan osnivanja prvog kluba na prostorima naše današnje države. Kao što je već naznačeno, taj čin je značio i formalno polaganje kamena temeljca rotarijanstvu kod nas. Već 4. marta 1929. održana je Charter poslava na kojoj je ozvaničen prijem u Rotary porodicu.

Rotary pokret potom se razvijao osnivanjem klubova u Novom Sadu (19. novembra 1929. godine) i Subotici (24. maja 1930. godine). Četvrti klub koji je u našoj sadašnjoj državi osnovan 5. juna 1931. godine, upravo je klub u Pančevu.

Pančevački Rotary klub
Weifert pivaraU periodu između dva svetska rata pančevački rotarijanci su se okupljali svakog petka u 20.00 časova u Vajfertovoj pivari. Bogata istorija Rotary kluba Pančevo govori o brojnim aktivnostima koje su imale za cilj poboljšanje uslova života i rada u gradu i sredini gde je klub egzistirao. Humanitarni rad je bio jedan od veoma bitnih elemenata rada kluba. Postoje dokumenta koja ukazuju da su rotarijanci pomagali siromašne, hendikepirane, ali i talentovane umetnike, darovite učenike, kulturne ustanove i mnoge druge. Kao zaljubljenici u svoj grad i patriote, zalagali su se da i drugi rotarijanci pomognu Pančevu, kao i da svojim radom pronesu slavu svog grada, gde god su boravili. Pomagani su siromašni đaci kupovinom odeće i novčanim prilozima, a prilozi humanitarnim organizacijama, kao što je Crveni krst, bili su uobičajeni; formiran je i poseban fond „Blaženo počivajućeg Kralja Aleksandra“, koji je nagrađivao literarne radove učenika pančevačke gimnazije.

Bogata dokumentacija o korespodenciji sa klubovima širom sveta govori o ugledu pančevačkog kluba i njegovih članova. Nisu samo pančevački rotarijanci posećivali klubove diljem sveta, nego su i značajni ljudi toga vremena posećivali Pančevo. Tako je 27. septembra 1939. u posetu pančevačkom klubu došao glavni direktor „Filipsa“ i tom prilikom govorio o proizvodnji radio-aparata. Takve posete su rezultirale i osnivanjem fabrike za proizvodnju radio-aparata u Pancevu od strane „Filipsa“, ali zbog rata, koji je potom usledio, ona svoj potpuni završetak nije doživela. Dve godine pre toga, aprila 1937. godine, Pačevo je posetio Oskar Grosman, vlasnik fabrike somota iz Hanovera.

Pančevci su radili i na širenju ideja rotarijansva u Banatu, osnivanjem novih klubova. Godine 1936. otpočinje osnivanje kluba u Petrovgradu (današnji Zrenjanin). Uz pančevačku pomoć prevladane su „porođajne muke“ izazvane neodgovarajućom strukturom petrovgradskog kluba (u početku se okupilo 6 bankara, 4 lekara i 5 pravnika).

Rotarijaci su bili veliki prijatelji međusobno, pa su neke od sastanaka organizovali na sopstvenim imanjima i u krugu svojih porodica. Dobar primer koji ilustruje ovu činjenicu je sastanak u vinogradu Roberta Hajzera, održan 27. juna 1938. godine. Tom prilikom, domaćin je svojim rotarijanskim prijateljima govorio o vinogradarstvu, a sve je završeno bogatom večerom uz neizbežnu degustaciju vina iz domaćinovog podruma.

Svestranost i naprednost ideja članova Rotary kluba Pančevo najbolje ilustruje predavanje održano tokom sastanka 1940. godine. Predavanje je bilo posvećeno korišćenju gasa metana kao pogonskog goriva za motorna vozila i razmatranje ekonomskih i ekoloških aspekata njegove upotrebe. Predavač je bio inzenjer Đura Šulc. Da li je potrebno isticati da su iste ideje i danas aktuelne, ali se u njihovoj realizaciji u našoj zamlji još uvek nije daleko odmaklo.

O obrazovanju i interesovanju pančevačkih rotarijanaca govori i jedno od prvih predavanja održanih u klubu. Predavanje o velikoj svetskoj ekonomskoj krizi, 9. oktobra 1931., održao je Vilhelm Darvaš.
U burnim vremenim između dva svetska rata, nezaobilazne su bile i teme o strahotama koje nose novi trendovi naoružanja. Ilustrativan primer je predavanje o upotrebi hemijskog oružja i zaštiti stanovništva u takvim situacijama. Istorijska slučajnost je da se na sastanku 25. marta 1937. govorilo o hloru kao bojnom otrovu, a u toku rata 1999. godine, pančevačko stanovništvo je bilo izloženo upravo delovanju hlornih jedinjenja iz porušenih postrojenja pančevačke Petrohemije.
Na sastancima se govorilo i o odnosima sa susednim zamljama i ulozi rotarijanaca u stvaranju dobrosusedstva i mira u regionu. U tom smislu, valja podsetiti na predavanje o odnosima sa Bugarskom iz februara 1937. godine.

Kako na svetu ništa nije idealno, tako i desetogodišnjica postajanja Rotary kluba nije protekla bez sitnih trzavica svojstvenih ovim prostorima. Ostaće zabeležen „skandal“ vezan za proslavu stotinu godina postojanja.

Pančevačkog srpskog pevačkog društva. Ugledni rotarijanac i dugogodišnji predsednik spomenutog društva, gospodin Jefta Spaić, pozvao je sve Rotari klubove tadašnje države da svojim prilozima pomognu obeležavanje jubileja, ali je dr. Krejči, prethodni predsednik iz ljubljanskog Rotary kluba, takvim pozivom bio „začuđen i ogorčen“. U prepisci koja je usledila, gospodin Spaić podseća da Pančevačko srpsko pevačko društvo nije samo srpsko, već je kroz svoj rad afirmisalo i čitav niz umetnika drugih nacionalnosti.

Jedan od njegovih članova, kao mlad i neafirmisan umetnik, bio je i znameniti Davorin Jenko, a dirigent u tom trenutku je takođe bio Slovenac – Anton Sever. Zbog međusobnih nesuglasica pančevačkih rotarijanaca, klub se nije sastajao početkom 1937. godine. A do nesporazuma je došlo na Ladys night-u koje je organizovao pančevački klub 27.novembra 1936. godine. Naizgled bezazlena opaska gospodina Isailovića, upućena predsedniku kluba, podelila je klub i unela nemir u članstvo, ali je nesporazum uz posredovanje guvernera izglađen, a ugled kluba sačuvan. Posebnu pažnju Pančevci su posvećivali ulozi žene u tadašnjem društvu. Održana su, u tu svrhu, i dva zanimljiva predavanja. Prvo, januara 1937. godine, naslovljeno je „Žene i Rotary“, a održao ga je dr Svetislav Mihajlović. Drugo se ticalo pokretanja ženskih vatrogasnih četa, a predavač je bio dr Pera Marković iz Zemuna.

O svestranosti interesovanja svedoči i činjenica da su pažljivo analizirani i veliki politički događaji. Takav slučaj je svakakao bilo pitanje „Spajanja Austrije i Njemačke“, analizirano na sastanku 16. marta 1938. godine, sa posebnim osvrtom na uticaj ovog pitanja na Rotary pokret u pomenutim zamljama. Razumevajući želju naroda za ujedinjenjem, izraženo je žajenje zbog gašenja Rotary pokreta u Austriji, po uzoru na ono što se prethodno desilo u Nemačkoj. Istovremeno je ispoljena nada da će se pokret iznova organizovati, jer su njegovi ciljevi korisni čovečanstvu. Rotary „nije suvišna i nepoželjna institucija“, ističu pančevački rotarijanci. Sa velikim zanimanjem su praćene i aktivnosti oko potpisivanja sporazuma Male antante sa Mađarskom, uz neskriveni ponos što je u pregovorima učestvovao i predsednik jugoslovenske vlade, inače rotarijanac.

Na jednom sastanku iz tog perioda zapaženo je i izlaganje Mirona Milića, stoga što je njegova tema bila „Autonomna pokrajina Birubidžan“. On je govorio o načinu na koji je sovjetska Rusija videla rešenje jevrejskog pitanja. Predviđeno je bilo osnivanje autonomne oblasti sa teritorijom od 100.000 hektara obradivog zemljišta, 400 km od Pacifika na području gde se reka Asuri uliva u Amur. Ova teritorija imala je površinu dva puta vecu od Palestine, a bila je predviđena jezička i kulturna autonomija za njene stanovnike.

Pančevci su negovali i dobrosusedske odnose sa klubovima u tadašnjoj državi, naročito je bila bogata saradnja sa beogradskim klubom. Česte su i veoma srdačne bile međusobne posete sa zemunskim, vršačkim i petrovgradskim (zrenjaninskim) klubovima. Interesantna je saradnja sa klubom iz Davosa. Naime, deca rotarijanaca i njihovi prijatelji iz Pančeva putovalu su na skijanje u blizinu Davosa, u organizaciji Rotari kluba Davos. Ne treba zaboraviti da je delovanje pančevačkog Rotary kluba bilo bogato i raznovrsno, što možemo potvrditi i činjenicom da su članovi bili informisani i o radovima na isušivanju pančevačkog rita, a informisao ih je inženjer Nikola Vlaisavljević, decembra 1939. godine. Drugom prilikom, o tada aktuelnom „Novom budžetu grada Pančeva“, govorio je Vasa Isailović.

Početkom Drugog svetskog rata prestaje sa radom Rotary klub Pančevo, a po završetku rata njegova aktivnost nije obnovljena. U vremenim koja su usledila, postojanje i dolovanje ovakve vrste klubova zakonom nije bilo dozvoljeno. Procesima demokratizacije i liberalizacije društva nastupili su bolji dani i za ideje rotarijanstva.

Rotari klub Pančevo danas

Velikim entuzijazmom pojedinaca i istrajnost u nastojanju da vrate rotarijanstvo na ove prostore, krajem 2002. godine uz pomoć beogradskog kluba, formiran je inicijativni odbor za osnivanje, odnosno ponovno osnivanje Rotari kluba Pančevo, sa Đurom Boškovićem na čelu. Nešto kasnije se sponzorstvu pridružuje i zrenjaninski Rotari klub.
Charter - Hyatt Regency Beograd, februar 2004. godineNakon ponovnog osnivanja pa do danas, nastavljeno je održavanjem dobrih odnosa sa drugim klubovima, kreiranje i realizacija novih akcija čiji su ciljevi identični onima iz predratnog vremena. Sadašnji članovi kluba slede principe rotarijanstva, sa poštovanjem se sećajući članova predratnog kluba.

U želji da se u Rotari porodicu uključe i mladi, 13. juna, 2008. godine osnovan je Rotarakt klub Pančevo.

Svrha trenutnog i dugoročnog delovanja aktuelnog članstva istovetna je i svrsi prethodnog – slediti i razvijati plemenite ideje rotarijanstva. Rotari spaja ljude svih rasa, vera i političkih opredeljenja u prijateljskoj, nepristasnoj i demokratskoj atmosferi. Ova spona prijateljstva je osnova za služenje plemenitim ciljevima, pružajući satisfakciju rotarijacima u njihovom ličnom, profesionalnom i društvenom životu.

 

District 2483

Sastanci:

Utorak, 20h
Stara pivara, Nikole Tesla 2, Pančevo